سوله سازی مدرن چیست؟ بررسی روشها، مزایا، فناوریها و هزینه ساخت سوله مدرن
سوله سازی مدرن حاصل ترکیب مهندسی سازه، طراحی و تحلیل کامپیوتری، بهینهسازی مصرف فولاد، تولید صنعتی قطعات، کنترل کیفیت و روشهای دقیق نصب و اجرای سازه است. برخلاف تصور رایج، سوله مدرن الزاماً به یک سیستم سازهای خاص مانند UBM یا خرپایی محدود نمیشود؛ بلکه منظور از مدرن بودن، استفاده از روشها و فناوریهایی است که باعث میشوند سازه متناسب با کاربری، ابعاد، شرایط محیطی و الزامات پروژه طراحی و اجرا شود.
استفاده از سوله برای ایجاد فضاهای صنعتی و غیرصنعتی در ایران سابقهای چند دههای دارد. در سالهای گذشته، سولههای تیرورقی یکی از رایجترین سیستمهای ساخت سالنهای صنعتی بودند. این سیستمها در مقایسه با بسیاری از روشهای سنتی ساختمانسازی، امکان ایجاد دهانههای بزرگ و فضای بدون ستون میانی را فراهم میکردند؛ اما در نسلهای قدیمیتر، وزن بالای سازه، مصرف زیاد فولاد و محدودیتهایی در طراحی و اجرا از چالشهای مهم محسوب میشد.
با پیشرفت نرمافزارهای مهندسی، روشهای تحلیل سازه، ماشینآلات تولید، تجهیزات برش و مونتاژ و دانش طراحی سازههای فولادی، فرآیند ساخت سوله نیز دچار تحول شده است. امروزه هدف تنها ساخت یک سالن فلزی نیست؛ بلکه سازه باید از نظر مقاومت، وزن، هزینه، سرعت اجرا، قابلیت بهرهبرداری، دوام و تناسب با کاربری بهینه شود.

خلاصه سوله سازی مدرن:
سولهسازی مدرن یعنی طراحی و اجرای یک سازه فولادی با استفاده از محاسبات مهندسی، نرمافزارهای تخصصی، بهینهسازی مقاطع و مصالح، تولید دقیق کارخانهای، کنترل کیفیت، اتصالات و نصب اصولی و انتخاب پوشش مناسب. بنابراین «مدرن» بودن یک سوله فقط به سبک بودن یا شکل ظاهری آن مربوط نیست.
سوله سازی مدرن چیست؟
سوله سازی مدرن را میتوان رویکردی مهندسی برای طراحی، ساخت و نصب سازههای فولادی با هدف رسیدن به بهترین تعادل میان ایمنی، عملکرد، وزن سازه، هزینه، سرعت اجرا و طول عمر دانست.
در روشهای قدیمیتر، بخش قابل توجهی از فرآیند طراحی و ساخت به تجربه اجرایی، نقشههای دوبعدی و روشهای سنتی تولید وابسته بود. امروزه نرمافزارهای تحلیل و طراحی، مدلسازی سهبعدی، تجهیزات برش و سوراخکاری دقیق، ماشینآلات CNC و فرآیندهای کنترل کیفیت امکان میدهند که خطاهای طراحی و ساخت کاهش یافته و اجزای سازه با دقت بیشتری تولید و مونتاژ شوند.
به همین دلیل، سوله مدرن را نباید فقط یک «سوله سبک» یا «یک نوع سوله جدید» دانست. ممکن است یک سوله تیرورقی با طراحی و ساخت مهندسی و بهینه، از نظر فرآیند طراحی و تولید کاملاً مدرن باشد؛ در حالی که یک سازه با سیستم جدیدتر، اگر بدون طراحی مناسب یا کنترل کیفیت ساخته شود، الزاماً سازهای مدرن و استاندارد محسوب نمیشود.
تفاوت سوله سازی مدرن و سنتی چیست؟
مهمترین تفاوت میان روش مدرن و سنتی در فرآیند طراحی، بهینهسازی، تولید و کنترل کیفیت است، نه صرفاً در شکل ظاهری ساختمان.
| معیار | رویکرد سنتی | سوله سازی مدرن |
|---|---|---|
| طراحی | وابستگی بیشتر به نقشهها و تجربه اجرایی | تحلیل مهندسی و مدلسازی کامپیوتری |
| مصرف فولاد | احتمال استفاده بیش از نیاز طراحی | امکان بهینهسازی مقاطع بر اساس بارگذاری |
| تولید | وابستگی بیشتر به عملیات کارگاهی | تولید صنعتی و ماشینکاری دقیقتر |
| کنترل کیفیت | بیشتر وابسته به کنترلهای اجرایی | قابل کنترل در مراحل طراحی، تولید و نصب |
| سرعت اجرا | معمولاً پایینتر | با پیشساختگی و برنامهریزی مناسب، بالاتر |
| انعطافپذیری | وابسته به طراحی اولیه | قابل برنامهریزی بر اساس نیازهای بهرهبرداری |
| مدیریت پروژه | وابستگی بیشتر به هماهنگی دستی | امکان استفاده از مدلسازی و ابزارهای دیجیتال |
فناوری های مورد استفاده در سوله سازی مدرن
یکی از مهمترین تحولاتی که سولهسازی مدرن را از روشهای قدیمی متمایز میکند، ورود ابزارهای دیجیتال و تولید صنعتی به فرآیند ساخت است.
طراحی و تحلیل سازه با نرم افزارهای مهندسی
در طراحی سوله، نرمافزارهای مهندسی امکان مدلسازی سازه و بررسی رفتار آن تحت بارهای مختلف را فراهم میکنند. مهندس سازه با توجه به دهانه، ارتفاع، طول سالن، بارهای مرده و زنده، باد، برف، زلزله، تجهیزات و شرایط پروژه، مقاطع و اتصالات مناسب را تعیین میکند.
بنابراین استفاده از نرمافزار به معنی حذف نقش مهندس نیست؛ نرمافزار ابزار تحلیل و طراحی است و صحت مدل، بارگذاری، ترکیبات بار، فرضیات و تفسیر نتایج همچنان به دانش مهندس وابسته است.
مدل سازی سه بعدی و BIM در سوله سازی
مدلسازی اطلاعات ساختمان یا BIM یکی از فناوریهایی است که میتواند هماهنگی میان طراحی، تولید، اجرا و مدیریت اطلاعات پروژه را بهبود دهد. در پروژههای پیچیده، مدل سهبعدی میتواند به شناسایی تداخلات، بررسی اجزا و هماهنگی بهتر میان بخشهای مختلف کمک کند.
پژوهشهای جدید نیز استفاده از BIM و ارتباط آن با تحلیل سازه و فرآیندهای دیجیتال طراحی سازههای فولادی را مورد توجه قرار دادهاند؛ بنابراین دیجیتالی شدن فرآیند طراحی یکی از مشخصههای مهم ساختوساز مدرن محسوب میشود.
برش، سوراخ کاری و تولید دقیق قطعات
در سوله سازی مدرن، استفاده از ماشینآلات دقیق برای برش، سوراخکاری، مونتاژ و آمادهسازی قطعات میتواند کیفیت و تکرارپذیری تولید را افزایش دهد. هرچه قطعات با دقت بیشتری مطابق نقشههای ساخت تولید شوند، عملیات مونتاژ و نصب نیز قابل کنترلتر خواهد بود.
تولید کارخانه ای و پیش ساختگی
یکی از تفاوتهای مهم سازههای صنعتی مدرن، انتقال بخش قابل توجهی از فرآیند ساخت از محل پروژه به محیط کنترلشده کارخانه است. در این روش، قطعات طبق نقشههای ساخت تولید، کنترل و سپس برای مونتاژ به محل پروژه منتقل میشوند.
آیا سوله سبک همان سوله مدرن است؟
خیر. سوله سبک و سوله مدرن دو مفهوم یکسان نیستند.
سوله سبک به سازهای اشاره دارد که در آن با طراحی و بهینهسازی مناسب تلاش میشود وزن فولاد مصرفی بدون کاهش ایمنی و عملکرد مورد نیاز پروژه کنترل شود؛ اما مدرن بودن سوله مفهوم گستردهتری دارد و فناوری طراحی، تولید، کنترل کیفیت، اتصالات، نصب و حتی عملکرد انرژی سازه را نیز دربرمیگیرد.
در نتیجه یک سوله سبک میتواند مدرن باشد، اما هر سوله مدرن الزاماً به معنی یک سیستم سازهای سبک خاص نیست.
برای آشنایی بیشتر با سوله سبک کلیک کنید.
انواع سوله مورد استفاده در سوله سازی مدرن
در سولهسازی مدرن، انتخاب سیستم سازهای باید بر اساس شرایط واقعی پروژه انجام شود. هیچ نوع سولهای را نمیتوان برای تمام پروژهها «بهترین» یا «مدرنترین» دانست.
سوله تیرورقی
سوله تیرورقی یکی از سیستمهای رایج سازههای صنعتی است که اعضای اصلی آن معمولاً از مقاطع ساختهشده از ورق فولادی تشکیل میشوند. این سیستم با وجود سابقه طولانی، با استفاده از طراحی مهندسی و بهینهسازی مقاطع میتواند در پروژههای مدرن نیز مورد استفاده قرار گیرد.
سوله خرپایی
در سوله خرپایی، انتقال نیرو از طریق مجموعه اعضای خرپایی انجام میشود. این سیستم در برخی پروژهها به دلیل ویژگیهای هندسی و امکان پوشش دهانههای بزرگ مورد توجه قرار میگیرد، اما مناسب بودن آن باید بر اساس کاربری، ارتفاع، بارگذاری، محدودیتهای معماری و الزامات اجرایی بررسی شود.
سوله UBM
UBM یک سیستم متفاوت در ساخت سازههای قوسی است که در آن ورقهای فلزی با تجهیزات مخصوص فرمدهی و درزگذاری میشوند. این روش به دلیل شیوه تولید و اجرای متفاوت، برای برخی کاربریها مناسب است؛ اما نمیتوان صرفاً به دلیل جدیدتر یا متفاوت بودن فناوری، آن را برای تمام پروژهها بهترین گزینه دانست.
محدودیتهای مربوط به شکل سازه، دهانه، ارتفاع، تجهیزات مورد استفاده در سالن، نیازهای معماری و کاربری باید پیش از انتخاب UBM بررسی شود.
سوله مدرن چگونه طراحی و ساخته می شود؟
سوله سازی مدرن یک فرآیند چندمرحلهای است و کیفیت نهایی آن فقط به ساخت اسکلت فلزی محدود نمیشود. به طور کلی مسیر پروژه را میتوان به شکل زیر در نظر گرفت:
- تعیین کاربری و نیازهای بهرهبرداری: مشخص شدن نوع فعالیت، تجهیزات، ماشینآلات، جرثقیل، ارتفاع مفید و نیازهای توسعه.
- تعیین ابعاد اولیه: بررسی دهانه، طول، ارتفاع، تعداد دهانهها و فرم مناسب سالن.
- بررسی محل پروژه: شرایط اقلیمی، باد، برف، زلزله، خاک و سایر عوامل مؤثر بر طراحی.
- مدلسازی و تحلیل سازه: ایجاد مدل مهندسی و بررسی رفتار سازه تحت بارهای طراحی.
- بهینهسازی اعضا: انتخاب مقاطع و جزئیات مناسب برای رسیدن به عملکرد مورد نیاز با مصرف منطقی مصالح.
- تهیه نقشههای ساخت: تولید نقشههای دقیق برای ساخت و مونتاژ اجزا.
- ساخت قطعات در کارخانه: برش، مونتاژ، جوشکاری، سوراخکاری و سایر عملیات تولید طبق نقشههای اجرایی.
- کنترل کیفیت: کنترل ابعادی، جوشها، اتصالات و کیفیت قطعات در مراحل مختلف.
- حمل و نصب: انتقال قطعات به پروژه و اجرای عملیات نصب و مونتاژ.
- اجرای پوشش و تکمیل سالن: نصب پوشش سقف و دیوار، عایقکاری، آببندی و سایر اجزای مورد نیاز.
مراحل ساخت سوله را به صورت کامل بخوانید.
نقش طراحی مهندسی در سوله سازی مدرن
یکی از مهمترین تفاوتهای سوله سازی مدرن با ساخت سنتی، توجه بیشتر به مرحله طراحی است. در سوله، وزن سازه، دهانه، ارتفاع، فاصله قابها و نوع سیستم باربر به یکدیگر وابستهاند و تغییر هرکدام میتواند روی سایر اجزا اثر بگذارد.
برای مثال، نمیتوان صرفاً با کاهش ضخامت ورق یا کوچک کردن مقطع، یک سوله را «سبکتر و مدرنتر» دانست. سبکسازی زمانی ارزش مهندسی دارد که ظرفیت باربری، پایداری، تغییرشکلها، اتصالات و الزامات آییننامهای همچنان تأمین شده باشند.
آیا سوله سازی مدرن باعث کاهش مصرف فولاد می شود؟
یکی از اهداف مهم طراحی مدرن، بهینهسازی مصرف فولاد است؛ اما مقدار کاهش وزن را نمیتوان برای تمام پروژهها با یک درصد ثابت بیان کرد.
وزن نهایی سازه به عواملی مانند دهانه، ارتفاع، طول سالن، فاصله قابها، تعداد دهانهها، بار باد، بار برف، زلزله، جرثقیل سقفی، بارهای آویز، شرایط محل پروژه، نوع پوشش و جزئیات سازهای وابسته است.
بنابراین عبارتهایی مانند «سوله مدرن همیشه ۳۰ یا ۵۰ درصد سبکتر است» بدون مشخص کردن شرایط پروژه، از نظر فنی قابل تعمیم نیستند. هدف طراحی مهندسی، کاهش غیرضروری فولاد است، نه کاهش وزن به هر قیمت.
اتصالات در سوله سازی مدرن چگونه هستند؟
در سازههای فولادی، نوع اتصال به سیستم سازهای و جزئیات طراحی بستگی دارد. جوشکاری در کارخانه، اتصالات پیچی در محل، صفحات اتصال و سایر جزئیات میتوانند در یک پروژه مدرن در کنار یکدیگر استفاده شوند.
در متنهای قدیمیتر گاهی از «دستگاه دوخت» به عنوان جایگزین جوشکاری و پیچ و مهره کردن اجزای سوله نام برده میشود؛ اما از نظر فنی باید میان اتصالات اصلی اسکلت سازه و درزگذاری یا اتصال پوشش سقف تفاوت قائل شد. دستگاههای دوخت و درززن بیشتر در سیستمهای خاص پوشش سقف و ورقهای درز ایستاده کاربرد دارند و جایگزین عمومی اتصالات سازهای نیستند.
پوشش سقف در سوله سازی مدرن
پوشش سقف یکی از بخشهای مهم عملکردی سوله است و انتخاب آن فقط بر اساس قیمت نباید انجام شود. شرایط آبوهوایی، میزان تابش، رطوبت، خوردگی، نیاز عایق حرارتی، کاربری سالن، وزن پوشش و جزئیات آببندی باید در انتخاب سیستم پوشش در نظر گرفته شوند.
امروزه سیستمهایی مانند ساندویچ پانل، ورقهای فلزی و پوششهای UPVC در پروژههای مختلف مورد استفاده قرار میگیرند و انتخاب میان آنها به شرایط پروژه وابسته است.
سوله سازی مدرن برای چه کاربری هایی مناسب است؟
دامنه کاربرد سولهها در سالهای اخیر از کارخانهها و انبارهای صنعتی فراتر رفته است. یک سوله مدرن را میتوان با توجه به الزامات کاربری برای پروژههایی مانند موارد زیر طراحی کرد:
- کارخانه و سالن تولید
- انبار و مراکز لجستیکی
- سالنهای صنعتی و کارگاهی
- سوله ورزشی
- سردخانه و صنایع غذایی
- دامداری و مرغداری
- نمایشگاه و سالن چندمنظوره
- آشیانه و فضاهای با دهانه بزرگ
نکته مهم این است که نوع کاربری باید پیش از طراحی سازه مشخص شود؛ زیرا تجهیزاتی مانند جرثقیل سقفی، سیستمهای تهویه، بارهای آویز، خطوط تولید و قفسهبندی میتوانند مستقیماً روی طراحی سازه اثر بگذارند.
مزایای سوله سازی مدرن چیست؟
- بهینهسازی مصرف فولاد: طراحی مهندسی میتواند از مصرف غیرضروری مصالح جلوگیری کند.
- سرعت بیشتر در ساخت و نصب: پیشساختگی قطعات و برنامهریزی مناسب میتواند زمان اجرای پروژه را کاهش دهد.
- دقت بیشتر در تولید: تولید کارخانهای و تجهیزات دقیق امکان کنترل بهتر ابعاد و جزئیات را فراهم میکند.
- قابلیت ایجاد دهانههای بزرگ: طراحی سازههای فولادی امکان ایجاد فضاهای وسیع و کمستون را فراهم میکند.
- انعطافپذیری در طراحی: ابعاد و جزئیات میتوانند بر اساس کاربری پروژه تعیین شوند.
- امکان استفاده از فناوریهای دیجیتال: مدلسازی سهبعدی، BIM و ابزارهای تحلیل میتوانند فرآیند طراحی و هماهنگی را بهبود دهند.
- قابلیت بهینهسازی هزینه: هزینه فقط با کاهش وزن کنترل نمیشود؛ سرعت اجرا، پرت مصالح، نگهداری و بهرهبرداری نیز اهمیت دارند.
معایب و محدودیت های سوله سازی مدرن
مدرن بودن یک سیستم به این معنی نیست که برای تمام پروژهها بهترین گزینه است. انتخاب سیستم نامناسب میتواند باعث افزایش هزینه یا ایجاد محدودیت در بهرهبرداری شود.
- نیاز به طراحی و محاسبات دقیق مهندسی
- نیاز به نیروی متخصص در طراحی، ساخت و نصب
- وابستگی کیفیت نهایی به دقت تولید و کنترل کیفیت
- هزینه اولیه طراحی و تجهیزات تخصصی
- لزوم انتخاب سیستم سازهای متناسب با کاربری و شرایط پروژه
- احتمال افزایش هزینه در صورت تغییرات اساسی پس از شروع تولید
سوله مدرن بهتر است یا سوله تیرورقی؟
این مقایسه از نظر فنی دقیق نیست، زیرا «مدرن» یک رویکرد در طراحی و ساخت است و «تیرورقی» نام یک سیستم سازهای. یک سوله تیرورقی نیز میتواند با طراحی بهینه، تولید دقیق کارخانهای و کنترل کیفیت مناسب، کاملاً با رویکرد مدرن ساخته شود.
بنابراین انتخاب سیستم باید بر اساس دهانه، ارتفاع، جرثقیل، بارگذاری، شرایط اقلیمی، معماری، هزینه و الزامات بهرهبرداری انجام شود.
سوله مدرن بهتر است یا سوله خرپایی؟
خرپایی نیز یک سیستم سازهای است و نمیتوان آن را در مقابل «مدرن» قرار داد. سوله خرپایی در برخی پروژهها میتواند انتخاب مناسبی باشد، بهخصوص زمانی که ویژگیهای هندسی و نیازهای پروژه با این سیستم سازگار باشند.
برای تصمیمگیری باید حداقل وزن سازه، دهانه، ارتفاع، فضای قابل استفاده، امکان نصب تجهیزات، سرعت اجرا، هزینه ساخت و شرایط بهرهبرداری بررسی شود.
آیا سوله UBM مدرن ترین نوع سوله است؟
خیر؛ نمیتوان یک سیستم را بدون در نظر گرفتن شرایط پروژه «مدرنترین نوع سوله» معرفی کرد.
UBM یک فناوری و سیستم مشخص برای ساخت سازههای قوسی است و در پروژههای مناسب میتواند مزایای خاص خود را داشته باشد. در مقابل، سیستمهای تیرورقی، خرپایی و سایر روشهای سازهای نیز در صورت طراحی و اجرای اصولی میتوانند با فناوریهای مدرن ساخته شوند.
انتخاب درست باید بر اساس کاربری، دهانه، ارتفاع، بارگذاری، جرثقیل، معماری، شرایط محیطی و بودجه پروژه انجام شود.
هزینه سوله سازی مدرن چگونه محاسبه می شود؟
قیمت سوله مدرن را نمیتوان فقط با یک عدد ثابت به ازای هر مترمربع تعیین کرد. هزینه نهایی تابع مجموعهای از عوامل فنی و اقتصادی است.
- ابعاد و مساحت سالن
- دهانه و ارتفاع سوله
- تعداد دهانهها
- وزن و مشخصات سازه فولادی
- بارهای طراحی و شرایط اقلیمی
- نوع فونداسیون
- نوع پوشش سقف و دیوار
- جرثقیل سقفی و تجهیزات داخلی
- نوع دربها، پنجرهها و متعلقات
- هزینه حمل و نصب
- قیمت روز فولاد و سایر مصالح
به همین دلیل، برای برآورد واقعی هزینه باید ابتدا مشخصات فنی پروژه تعیین و سپس طراحی و متره انجام شود.
برای بررسی عوامل مؤثر بر قیمت سوله کلیک کنید.
برای انتخاب شرکت سوله سازی مدرن به چه نکاتی توجه کنیم؟
انتخاب سازنده یکی از مهمترین تصمیمات پروژه است. پایین بودن قیمت پیشنهادی به تنهایی نمیتواند معیار مناسبی برای انتخاب شرکت سولهساز باشد.
پیش از عقد قرارداد بهتر است موارد زیر بررسی شوند:
- سابقه اجرای پروژههای مشابه
- توان طراحی و محاسبات سازه
- مشخصات فولاد و مصالح مصرفی
- روش ساخت و تجهیزات کارخانه
- فرآیند کنترل کیفیت جوش و اتصالات
- نقشههای ساخت و جزئیات اجرایی
- نحوه حمل و نصب سازه
- تعهدات مربوط به زمانبندی
- جزئیات قرارداد و محدوده خدمات
- شفافیت در محاسبه وزن و قیمت
سوله سازی مدرن در یک نگاه
| موضوع | نکته کلیدی |
|---|---|
| تعریف سوله مدرن | رویکردی برای طراحی و ساخت مهندسی و بهینه، نه یک سیستم سازهای خاص |
| طراحی | محاسبات مهندسی و استفاده از ابزارهای دیجیتال |
| ساخت | تولید صنعتی، دقت بالاتر و کنترل کیفیت |
| مصرف فولاد | هدف، بهینهسازی است نه کاهش وزن بدون توجه به ایمنی |
| سیستم سازهای | انتخاب بر اساس شرایط پروژه؛ تیرورقی، خرپایی، UBM و سایر سیستمها |
| پوشش | انتخاب بر اساس اقلیم، عایقکاری، دوام و کاربری |
| قیمت | وابسته به مشخصات فنی و شرایط روز پروژه |
سوالات متداول درباره سوله سازی مدرن
سوله سازی مدرن چیست؟
آیا سوله مدرن همان سوله سبک است؟
آیا سوله تیرورقی میتواند مدرن باشد؟
آیا سوله UBM مدرن ترین نوع سوله است؟
آیا سوله سازی مدرن باعث کاهش مصرف فولاد میشود؟
هزینه ساخت سوله مدرن چقدر است؟
آیا در سوله مدرن امکان اجرای جرثقیل سقفی وجود دارد؟
آیا سوله مدرن برای دهانههای بزرگ مناسب است؟
جمع بندی
سوله سازی مدرن ادامه تکامل صنعت سولهسازی از روشهای سنتی به سمت طراحی مهندسی، تولید صنعتی، بهینهسازی مصرف مصالح و استفاده از فناوریهای دقیقتر است. در این رویکرد، هدف صرفاً ساخت سازهای سبکتر یا ظاهری متفاوت نیست؛ بلکه باید مجموعهای از عوامل شامل ایمنی، وزن، هزینه، سرعت ساخت، کیفیت تولید، دوام، قابلیت بهرهبرداری و نیازهای آینده پروژه به صورت همزمان بررسی شوند.
امروزه نرمافزارهای تحلیل و طراحی، مدلسازی سهبعدی و BIM، تجهیزات دقیق تولید و روشهای کنترل کیفیت به مهندسان و سازندگان کمک میکنند تا فرآیند طراحی و ساخت را با دقت بیشتری مدیریت کنند. در عین حال، انتخاب میان سیستمهایی مانند تیرورقی، خرپایی یا UBM باید بر اساس شرایط واقعی پروژه انجام شود و نمیتوان یک سیستم را برای همه پروژهها بهترین گزینه دانست.
در نهایت، بهترین سوله مدرن، الزاماً سبکترین یا ارزانترین سوله نیست؛ بلکه سازهای است که با محاسبات مهندسی و متناسب با کاربری، ابعاد، شرایط محیطی، تجهیزات و بودجه پروژه طراحی و با کیفیت مناسب ساخته و نصب شود.
نوشتههای تازه
آخرین دیدگاهها
- اکبر در هزینه ساخت دامداری گوسفندی
- سجاد مصطفایی در هزینه ساخت دامداری گوسفندی
- وحید لطیفی در هزینه ساخت دامداری گوسفندی
